Triển khai nhiệm vụ phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực KH&CN: Vướng mắc về hạ tầng và nhân lực

Tại buổi họp báo thường kỳ do Bộ KH&CN tổ chức ngày 4/9/2025, ông Hồ Hồng Hải, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ KH&CN) cho biết trong tháng 8/2025, 12 đoàn công tác của Bộ đã làm việc tại 34 tỉnh, thành phố trên cả nước nhằm đánh giá việc triển khai nhiệm vụ phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực KH&CN. Theo đó, những hạn chế về hạ tầng và nhân lực đang ảnh hưởng đến việc triển khai các nhiệm vụ trong lĩnh vực KH&CN của nhiều địa phương.

Ông Hồ Hồng Hải, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ KH&CN phát biểu trong buổi họp báo ngày 4/9 tại Hà Nội

Kể từ ngày 1/7/2025, hàng loạt nhiệm vụ, quyền hạn do Bộ KH&CN quản lý đã được phân quyền, phân cấp về địa phương - bao gồm các nhiệm vụ trong lĩnh vực công nghệ thông tin và chuyển đổi số, tần số vô tuyến điện, sở hữu trí tuệ, quản lý KH&CN, năng lượng nguyên tử, tiêu chuẩn đo lường chất lượng.

Trong đó, UBND cấp tỉnh được trao quyền trong các lĩnh vực: viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và chuyển đổi số, sở hữu trí tuệ, năng lượng nguyên tử, tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng, KH&CN. UBND cấp xã được phân quyền thực hiện các nhóm nhiệm vụ trong các lĩnh vực đo lường; chất lượng sản phẩm, hàng hóa; công nghệ thông tin; cung cấp thông tin trên môi trường mạng.

Ông Hồ Hồng Hải cho biết việc triển khai các nhiệm vụ trong lĩnh vực KH&CN ở nhiều địa phương hiện nay vẫn gặp nhiều vướng mắc về hạ tầng và nhân lực. Cụ thể, hạ tầng ở nhiều địa phương vẫn chưa đồng bộ, đặc biệt là ở các xã/phường mới sáp nhập. Các địa phương còn lúng túng trong việc xử lý các hệ thống thông tin về phần mềm, cơ sở dữ liệu dôi dư hoặc tạm dừng hoạt động sau khi sáp nhập.

Nhiều xã còn thiếu máy tính, trang thiết bị để phục vụ công việc, đặc biệt là ở những vùng sâu, vùng xa, có nơi còn tình trạng “lõm sóng”, “trắng sóng” di động. Một số địa phương còn gặp khó khăn khi kết nối dữ liệu từ cổng dịch vụ công quốc gia. Các dữ liệu chuyên ngành về sở hữu trí tuệ, an toàn bức xạ hạt nhân, chuyển giao công nghệ… chưa được chia sẻ cho các địa phương, gây khó khăn trong việc thực hiện các nhiệm vụ.

Tình trạng thiếu nhân lực cũng phổ biến ở nhiều địa phương. Theo báo cáo, nhiều xã/phường đang thiếu nhân lực về công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Một số địa phương bố trí cán bộ công nghệ thông tin không đúng chuyên môn, dẫn đến hạn chế trong việc tiếp nhận, xử lý các hồ sơ điện tử.

Ở cấp xã/phường cũng thiếu cán bộ chuyên ngành về KH&CN. Các lĩnh vực như sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng viễn thông, tần số vô tuyến điện… mang tính chất chuyên môn nghiệp vụ cao. Trong khi đó, cán bộ được giao nhiệm vụ ở nhiều địa phương hiện nay chưa có kinh nghiệm, chưa được đào tạo, tập huấn, dẫn đến khó khăn và lúng túng trong quá trình hoạt động.

Để tháo gỡ những vướng mắc này, Bộ KH&CN kiến nghị cần có cơ chế để hỗ trợ ngân sách mục tiêu, đầu tư công trung hạn cho hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng cơ chế ưu đãi về đào tạo, bổ nhiệm, phân bổ biên chế về công nghệ thông tin. Ngoài ra, cần sửa đổi các quy định về phân định thẩm quyền để chia sẻ, kết nối tích hợp đồng bộ giữa các hệ thống của các bộ, ngành.

Về nâng cao năng lực cho cán bộ tại các địa phương, Bộ KH&CN yêu cầu các đơn vị thuộc bộ triển khai các khóa đào tạo, bồi dưỡng liên quan đến các lĩnh vực KH&CN đã được phân cấp, phân quyền cho các địa phương; xây dựng Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số 2.0, khung đánh giá hiệu quả chuyển đổi số; công nhận giá trị pháp lý của hồ sơ điện tử, chữ ký số; duy trì tổ thường trực và nhóm hỗ trợ trực tuyến 24/7 cho địa phương.

Theo Nghị định số 133/2025/NĐ-CP quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ KH&CN, 78 nhiệm vụ sẽ được phân quyền, phân cấp cho chính quyền phương hai cấp (tỉnh và xã), gồm 16 nhiệm vụ phân quyền và 62 nhiệm vụ phân cấp. Thời gian triển khai chia làm 3 giai đoạn: năm 2025 chuẩn bị, năm 2026 thí điểm và áp dụng toàn quốc từ năm 2027. Trong đó:

* UBND cấp tỉnh được trao quyền trong 7 lĩnh vực: viễn thông, tần số vô tuyến điện, CNTT và chuyển đổi số, sở hữu trí tuệ, năng lượng nguyên tử, tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng, KH&CN.

Về viễn thông, UBND cấp tỉnh được giao thẩm quyền cấp, sửa đổi, bổ sung, cấp lại, gia hạn, thu hồi giấy phép cung cấp dịch vụ không có hạ tầng mạng và dịch vụ viễn thông cố định mặt đất. Đối với dịch vụ có hạ tầng mạng viễn thông công cộng cố định mặt đất không sử dụng băng tần, không sử dụng số thuê bao, nếu phạm vi mạng nằm trong một tỉnh, thành, thì việc cấp phép do UBND cấp tỉnh thực hiện.

Về tần số vô tuyến điện, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền cấp, cấp đổi, gia hạn, sửa đổi, thu hồi giấy phép sử dụng tần số và thiết bị vô tuyến điện cho các loại đài đặt trên phương tiện nghề cá, đài nghiệp dư, mạng nội bộ; xử lý đề nghị ngừng sử dụng tần số; cấp, thu hồi giấy công nhận tổ chức đào tạo và cấp chứng chỉ vô tuyến điện nghiệp dư, vô tuyến viên hàng hải.

Về công nghệ thông tin và chuyển đổi số, UBND cấp tỉnh được phân quyền thẩm định thiết kế cơ sở các dự án ứng dụng CNTT nhóm A tại địa phương; hướng dẫn, tổ chức quản lý đầu tư ứng dụng CNTT sử dụng vốn ngân sách; cung cấp thông tin trên môi trường mạng về chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Về sở hữu trí tuệ, UBND cấp tỉnh được giao thực hiện việc ghi nhận hoặc xóa tên tổ chức, cá nhân đủ điều kiện hành nghề đại diện sở hữu công nghiệp; cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ hành nghề; ban hành quyết định bắt buộc chuyển giao quyền sử dụng sáng chế; cấp phó bản, cấp lại văn bằng bảo hộ và giấy chứng nhận hợp đồng chuyển quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp; tổ chức kiểm tra nghiệp vụ đại diện sở hữu công nghiệp.

Về năng lượng nguyên tử, cấp tỉnh được phép cấp giấy phép sử dụng thiết bị bức xạ chụp cắt lớp PET/CT, SPECT/CT, thiết bị phát tia X dùng trong phân tích huỳnh quang, nhiễu xạ, soi bo mạch, soi hiển vi điện tử, soi kiểm tra an ninh; đồng thời tiếp nhận khai báo các loại thiết bị này.

Về tiêu chuẩn, đo lường chất lượng, UBND cấp tỉnh được cấp, cấp lại hoặc thu hồi giấy chứng nhận đăng ký cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường.

Về khoa học và công nghệ, UBND cấp tỉnh được giao chấp thuận, cấp phép chuyển giao công nghệ; cho phép thành lập tổ chức khoa học và công nghệ có vốn nước ngoài hoặc văn phòng đại diện, chi nhánh tại Việt Nam; cấp, sửa đổi, bổ sung, cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động đánh giá, giám định công nghệ; xác nhận phương tiện vận tải chuyên dùng trong dây chuyền công nghệ sản xuất.

* UBND cấp xã được phân quyền thực hiện 4 nhóm nhiệm vụ quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học và công nghệ gồm đo lường, chất lượng sản phẩm - hàng hóa, công nghệ thông tin và cung cấp thông tin trên môi trường mạng.

Thứ nhất, kiểm tra nhà nước về đo lường. UBND cấp xã có thẩm quyền kiểm tra nhà nước về đo lường trong phạm vi địa phương. Nội dung kiểm tra bao gồm: Phép đo, phương tiện đo và lượng của hàng đóng gói sẵn khi lưu thông trên thị trường.

Về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, theo Điều 5 của Nghị định, UBND cấp xã thực hiện quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên địa bàn mình quản lý. Việc thực hiện tuân theo quy định tại khoản 3 Điều 33 Nghị định số 132/2008/NĐ-CP, bảo đảm giám sát chất lượng và an toàn cho người tiêu dùng ngay từ cấp cơ sở.

Về công nghệ thông tin, UBND cấp xã có nhiệm vụ thực hiện quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin trong phạm vi quyền hạn của mình, theo điểm b và c khoản 2 Điều 61 của Nghị định số 73/2019/NĐ-CP.

Về cung cấp thông tin trên môi trường mạng, UBND cấp xãcó trách nhiệm công khai và cung cấp thông tin trên môi trường mạng, bao gồm: Thông tin về chiến lược, kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; Các dữ liệu cơ bản như tổ chức bộ máy hành chính, bản đồ địa giới, điều kiện tự nhiên, lịch sử, truyền thống văn hóa, di tích, danh thắng, tiểu sử tóm tắt và nhiệm vụ đảm nhiệm của lãnh đạo địa phương theo Nghị định số 42/2022/NĐ-CP, nhằm hiện đại hóa công tác quản lý và tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động hành chính.

Theo vista.gov.vn