Tổng Bí thư nhấn mạnh ba trụ cột then chốt với ngành khoa học và công nghệ

Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ, một nhiệm vụ bao trùm, xuyên suốt là Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) phải đi đầu trong việc tổ chức thực hiện thắng lợi Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, với đầy đủ các định hướng, nhiệm vụ trọng tâm đã có trong Nghị quyết.

Khoa học và công nghệ là con đường sống còn

Phát biểu tại buổi Lễ kỷ niệm 80 năm ngành Bưu chính và Viễn thông (BC&VT), 66 năm ngành KH&CN và Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ I của Bộ KH&CN diễn ra chiều 29/9, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư Tô Lâm gửi tới các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo, các đồng chí lão thành cách mạng, các nhà khoa học, doanh nhân, cùng toàn thể các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành BC&VT, KH&CN lời thăm hỏi, lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhắc lại lịch sử, ngay từ khi chưa giành được chính quyền, Đảng ta đã đặc biệt coi trọng công tác giao thông liên lạc và KH&CN. Ngày 15/8/1945, tại Tân Trào, Hội nghị Toàn quốc của Đảng Cộng sản Đông Dương quyết định thành lập Ban Giao thông chuyên môn sự kiện đặt nền móng đầu tiên cho Ngành Bưu điện Việt Nam.

Chỉ hơn một năm sau, ngày 19/12/1946, tại Bưu điện Bờ Hồ (Hà Nội), một tín hiệu điện báo phát đi mệnh lệnh toàn quốc kháng chiến, truyền đi sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc đứng lên chống thực dân xâm lược. Hàng vạn cán bộ giao bưu, chiến sĩ thông tin đã không tiếc máu xương để giữ cho "mạch máu thông tin" luôn thông suốt, góp phần quyết định thắng lợi của cách mạng.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Lễ kỷ niệm.

Trong kháng chiến chống Mỹ, đường dây thông tin, hệ thống giao bưu đã băng rừng, vượt núi, vượt bom đạn để đảm bảo chỉ huy thông suốt từ Trung ương đến chiến trường. Cùng với đó, các nhà khoa học, kỹ sư Việt Nam đã ngày đêm nghiên cứu, chế tạo từ vũ khí, thuốc men đến các công cụ sản xuất, góp phần trực tiếp vào chiến thắng nơi tiền tuyến.

Dẫn lời căn dặn của Bác Hồ "Việc liên lạc là một việc quan trọng bậc nhất trong công tác cách mệnh" và "Khoa học phải từ sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng", Tổng Bí thư nhấn mạnh, những lời dạy ấy đã soi đường, hun đúc nên truyền thống bản lĩnh trong chiến tranh, trí tuệ trong nghiên cứu, sáng tạo trong lao động, ý chí tự lực, tự cường tài sản vô giá của các thế hệ.

Theo Tổng Bí thư, sau gần 40 năm đổi mới, đất nước ta đã có bước phát triển vượt bậc, từ quốc gia nghèo nàn, bị bao vây cấm vận trở thành nền kinh tế có quy mô lớn thứ 4 Đông Nam Á, thứ 32 thế giới, hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong thành tựu chung đó, ngành BC&VT và KH&CN có đóng góp rất quan trọng.

Ngành BC&VT đã đi đầu trong số hóa mạng lưới, đưa Internet vào Việt Nam từ năm 1997, mở ra không gian mới cho học tập, sản xuất, kinh doanh, giải trí, hội nhập. Đến nay, mạng lưới phủ sóng rộng khắp, 4G đạt gần 100% dân số, 5G đang được triển khai và Việt Nam nằm trong số ít quốc gia tự thiết kế, chế tạo thành công thiết bị 5G. Bưu chính ngày càng hiện đại, ứng dụng công nghệ số để trở thành hạ tầng cho thương mại điện tử, logistics.

Ngành KH&CN đã đạt nhiều thành tựu nổi bật: Nghiên cứu giống lúa năng suất cao, góp phần đưa Việt Nam thành một trong những trụ cột an ninh lương thực toàn cầu; làm chủ công nghệ sản xuất vaccine đạt chuẩn quốc tế; thực hiện thành công nhiều ca ghép tạng phức tạp… Việt Nam cũng nhiều năm liền nằm trong nhóm các quốc gia thu nhập trung bình có tốc độ cải thiện thứ hạng nhanh nhất theo Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII).

"Những thành tựu đó minh chứng rằng: Khi đất nước có đường lối đúng, khi ý Đảng hòa quyện với lòng dân, khi trí tuệ Việt Nam được khơi dậy, chúng ta có thể làm nên những điều tưởng chừng không thể", Tổng Bí thư khẳng định.

Quyết sách chiến lược: Hợp nhất để phát triển

Ngày 01/3/2025, hai ngành BC&VT và KH&CN chính thức hợp nhất, hình thành Bộ KH&CN. Đây là quyết sách chiến lược, thể hiện tầm nhìn của Đảng, Nhà nước: thống nhất đầu mối, cộng hưởng nguồn lực, nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý, để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trung tâm của phát triển.

Tổng Bí thư nhấn mạnh: "Hợp nhất để tập trung, tránh phân tán; để mỗi nguồn lực đầu tư được sử dụng hiệu quả; để doanh nghiệp, nhà khoa học, người dân có một địa chỉ tin cậy đồng hành, hỗ trợ".

Đây là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành quốc sách đột phá trong giai đoạn phát triển mới.

Tổng Bí thư cho rằng, một nhiệm vụ bao trùm, xuyên suốt là Bộ KH&CN phải đi đầu trong việc tổ chức thực hiện thắng lợi Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị với đầy đủ các định hướng, nhiệm vụ trọng tâm đã có trong Nghị quyết.

Vấn đề quan trọng hiện nay là tập trung hành động quyết liệt, cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực, hiệu quả, tạo chuyển biến rõ rệt trong thực tiễn, lan tỏa mạnh mẽ trong toàn xã hội.

Tổng Bí thư Tô Lâm và các đại biểu tham quan gian hàng triển lãm.

Ba trụ cột then chốt của Bộ KH&CN

Để làm được điều đó, trong rất nhiều nhiệm vụ của Nghị quyết 57, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh 3 trụ cột then chốt mà Bộ và ngành KH&CN cần tập trung trong thời gian tới.

Thứ nhất: Về thể chế đột phá và môi trường thuận lợi, với chức năng tham mưu, kiến tạo, Bộ phải chủ động đề xuất, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách để khuyến khích đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: "Thể chế không chỉ để quản lý, mà còn để khơi thông nguồn lực, biến tiềm năng thành hiện thực, biến trí tuệ Việt Nam thành sản phẩm, công nghệ, giá trị gia tăng. Cần nhanh chóng ban hành các chính sách vượt trội, có cơ chế thử nghiệm đối với công nghệ mới; đồng thời mạnh dạn trao quyền, bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung".

Thứ hai: Về công nghệ lõi, hạ tầng số và ngành mũi nhọn, với chức năng quản lý nhà nước, Bộ phải định hướng và dẫn dắt phát triển những lĩnh vực công nghệ mũi nhọn có ý nghĩa chiến lược như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, bảo đảm an ninh năng lượng, phục vụ phát triển xanh, bền vững…

Đồng thời, tập trung xây dựng hạ tầng số quốc gia hiện đại, đồng bộ, an toàn, coi đó là hệ thần kinh trung ương của quản trị quốc gia và phát triển kinh tế số, xã hội số. Trong lựa chọn công nghệ, không chạy theo giải pháp rẻ, lạc hậu mà phải quyết tâm đi tắt, đón đầu, tiếp cận công nghệ tiên tiến, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ ba: Về nguồn lực, nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, với chức năng kết nối, điều phối, Bộ phải thúc đẩy huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho KH&CN; tăng mạnh tỷ trọng chi ngân sách và khuyến khích doanh nghiệp, quỹ đầu tư mạo hiểm cùng tham gia.

Đầu tư cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được coi là chiến lược lâu dài, chấp nhận độ trễ và rủi ro, nhưng phải kiên định theo đuổi vì đó là đầu tư cho tương lai.

Đồng thời, phải có cơ chế đặc biệt để thu hút, trọng dụng nhân tài trong và ngoài nước; khuyến khích start-up sáng tạo, gắn đào tạo đại học, sau đại học với nhu cầu thực tiễn. Doanh nghiệp cần thực sự trở thành trung tâm hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là chủ thể giải quyết những "đề bài lớn" của đất nước; viện – trường là nền tảng, trí thức và nhân tài là động lực.

Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, lịch sử 80 năm ngành BC&VT, 66 năm ngành KH&CN, là lịch sử của truyền thống anh hùng, sáng tạo, cống hiến, hy sinh. Tinh thần ấy hôm nay cần được khơi dậy mạnh mẽ trong phong trào thi đua yêu nước, để mỗi người, mỗi tổ chức đều nỗ lực vì mục tiêu chung: Một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.

Phong trào thi đua phải cụ thể, thiết thực, gắn với kết quả, tránh hình thức. Mỗi năm, mỗi đơn vị cần đăng ký, thực hiện ít nhất một sáng kiến, một công trình đổi mới sáng tạo có tác động trực tiếp tới phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.

Tổng Bí thư kêu gọi, mỗi cơ quan, mỗi nhà khoa học, mỗi doanh nghiệp hãy thi đua có sáng kiến, công trình, sản phẩm cụ thể, thiết thực. Đó là cách tốt nhất để biến phong trào thi đua yêu nước thành hiện thực cuộc sống sống động.

Theo Tổng Bí thư, đất nước ta đang đứng trước vận hội lịch sử. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là lựa chọn, mà là con đường sống còn để phát triển nhanh và bền vững. Đây là chìa khóa vàng để hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng vào năm 2045.

Với truyền thống vẻ vang, tinh thần đoàn kết, sáng tạo, Tổng Bí thư bày tỏ tin tưởng ngành KH&CN sẽ tiếp tục tiên phong, xứng đáng là động lực trung tâm của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đưa Việt Nam vững bước đi lên.

Trung tâm Truyền thông Khoa học và Công nghệ/mst.gov.vn