Mô hình sản xuất và nuôi thương phẩm cá Nheo Mỹ tại Phú Thọ

Cá Nheo Mỹ là loài cá da trơn, loài cá bản địa của châu Mỹ, phân bố phía nam Canada và phía đông Bắc Mỹ cũng như phía bắc của Mexico. Ngày nay, cá Nheo Mỹ đã có mặt ở trên 35 quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam, cá Nheo Mỹ thường gọi là cá Lăng đen, được người dân nhập giống từ Trung Quốc về nuôi trong thời gian gần đây. Loài cá này rất thích nghi với điều kiện sống ở Việt Nam từ đó đã thể hiện nhiều ưu điểm tốc độ tăng trưởng khá nhanh, ít bị bệnh dịch, thịt cá chắc thơm, ngon… do đó được người nuôi, người tiêu dùng ưa chuộng.

Trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, việc nuôi cá lồng trên sông những năm gần đây phát triển khá mạnh với đối tượng nuôi chủ yếu là các loài cá truyền thống như: cá diêu hồng, rô phi, chép và trắm cỏ. Tuy nhiên với các loài cá truyền thống khi tiêu thụ ngày càng bị mất giá, giá cả bấp bênh thì việc chuyển đổi sang đối tượng nuôi mới là rất cần thiết. Cá Nheo Mỹ là một trong các giống cá đã trở thành đối tượng nuôi lồng được nhiều người dân lựa chọn bởi khả năng thích nghi, sinh trưởng, năng suất và giá cả ổn định từ đó đem lại hiệu quả kinh tế cho người nuôi.

Năm 2020, được Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ phê duyệt triển khai dự án: “Ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ xây dựng mô hình sản xuất và nuôi thương phẩm cá Nheo Mỹ tại Phú Thọ”, Công ty cổ phần nghiên cứu và ứng dụng khoa học nông nghiệp Tây Bắc – đơn vị chủ trì dự án đã phối hợp cùng đơn vị chuyển giao Trung tâm Quốc gia giống Thủy sản nước ngọt miền Bắc, thuộc Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1, Bộ NN&PTNT thực hiện chuyển giao, tiếp nhận các quy trình công nghệ và xây dựng các mô hình sản xuất giống, ương nuôi cá, nuôi thương phẩm cá Nheo Mỹ trong lồng phù hợp với điều kiện của tỉnh Phú Thọ. Mục đích triển khai mô hình là giúp người nuôi chủ động trong việc sản xuất giống; giảm thiểu được các chi phí phát sinh do quá trình nuôi tự phát gây ra, kiểm soát được quá trình nuôi, từ đó sẽ làm giảm tỷ lệ hao hụt, nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế.

Trên cơ sở tiếp nhận và chuyển giao thành công các công nghệ sản xuất giống và nuôi thương phẩm gồm: Công nghệ tuyển chọn, chăm sóc, nuôi vỗ đàn cá bố mẹ Nheo Mỹ; Công nghệ chọn cá bố mẹ, kích thích sinh sản, thụ tinh và kỹ thuật ấp nở cá Nheo Mỹ; Công nghệ chăm sóc cá bột, kỹ thuật ương nuôi cá bột lên cá hương và từ cá hương lên cá giống; Công nghệ nuôi thương phẩm, quản lý môi trường và phòng trừ dịch bệnh cá Nheo Mỹ nuôi trong lồng. Kết quả sau 03 năm triển khai thực hiện, dự án đã đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ cho kỹ thuật viên của đơn vị để nắm vững kỹ thuật sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá nheo mỹ trong lồng.

Về xây dựng mô hình điểm về sản xuất cá giống và nuôi thương phẩm, đơn vị chủ trì đã xây dựng, cải tạo, nâng cấp nhà xưởng phục vụ cho sản xuất giống cá trên cơ sở hạ tầng của Doanh nghiệp thuộc địa phận xã Cao Xá, Huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Cải tạo, nâng cấp hệ thống bể nhốt cá bố mẹ, hệ thống bể lọc, giàn ấp trứng,...  gia cố lại hệ thống lồng nuôi hiện có theo yêu cầu kỹ thuật. Mua sắm trang thiết bị, máy móc phục vụ cho quá trình sản xuất.

Công ty cổ phần nghiên cứu và ứng dụng khoa học nông nghiệp Tây Bắc đã đứng ra làm đơn vị chủ trì phối hợp với hộ nuôi cá lồng trên địa bàn xã Hùng Long, huyện Đoan Hùng cùng tham gia quá trình nuôi thương phẩm cá Nheo Mỹ trong điều kiện lồng bè trên sông Lô với quy mô 40 lồng. Trên cơ sở hạ tầng doanh nghiệp và các hộ dân hiện có, dự án đã gia cố, chỉnh sửa bổ sung lại các lồng nuôi, đầu tư đóng mới, chuẩn bị đầy đủ các trang thiết bị phục vụ cho nuôi lồng để phù hợp với tiêu chí, quy mô của công nghệ áp dụng trong dự án.

Kết quả đạt được, dự án đã:

- Xây dựng mô hình sản xuất giống cá Nheo Mỹ.

+ Xây dựng được đàn cá bố mẹ với 1.000 cá thể (trong đó, 500 cá đực và 500 cá cái), kích cỡ trung bình >3kg/cá thể.

+ Cho sinh sản nhân tạo cá Nheo Mỹ với tỷ lệ thành thục sau nuôi vỗ >80%, tỷ lệ đẻ > 60%, tỷ lệ thụ tinh > 70%, tỷ lệ nở > 50%; ương nuôi từ cá bột lên cá hương và từ cá hương lên cá giống với tỷ lệ sống từ cá bột lên cá hương > 60%, tỷ lệ sống từ cá hương lên cá giống nhỏ> 70% và lên cá giống lớn (10-15g/cá thể) >75%.

Cá giống được tạo ra từ dự án

+ Hàng năm sản xuất được trên >100.000 cá giống kích cỡ 10-15g/cá thể sau khoảng 100 ngày ương.

- Nuôi thương phẩm cá nheo mỹ trên sông Lô quy mô 40 lồng, đạt năng suất trung bình 5 tấn/lồng. Tổng sản lượng trên 200 tấn/40 lồng. Tỷ lệ sống đạt >85%, kích cỡ trung bình đạt >3kg/con. Tất cả cá thương phẩm của dự án đều đảm bảo vệ sinh ATTP.

- Dự án cũng đã Đào tạo 4 kỹ thuật viên và tập huấn cho 100 lượt người dân nắm bắt được về kỹ thuật sản xuất giống cá Nheo Mỹ; kỹ thuật chăm sóc và quản lý nuôi thương phẩm cá Nheo Mỹ trong lồng. Hướng dẫn bà con nắm bắt kỹ thuật nuôi thương phẩm cá Nheo Mỹ, cách phòng trừ bệnh trong quá trình nuôi.

Với những kết quả ban đầu đạt được của việc ứng dụng công nghệ sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá Nheo Mỹ trên sông tại tỉnh Phú Thọ. Dự án đã chủ động trong việc nghiên cứu sản xuất giống phục vụ tại chỗ cho người nuôi, góp phần đa dạng hóa đối tượng nuôi, phát triển được giống thủy sản mới trên địa bàn tỉnh. Dự án cũng đã tạo thêm công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người nuôi trồng thủy sản, góp phần thúc đẩy phát triển nền kinh tế -xã hội và đóng góp thiết thực vào thực hiện Kế hoạch phát triển nông lâm nghiệp, thủy sản tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2021-2025./.