Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong chăn nuôi

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghệ 4.0 lan tỏa mạnh mẽ vào mọi lĩnh vực của đời sống, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành trang trại không còn là xu thế mà đã trở thành giải pháp then chốt của ngành chăn nuôi để tạo bước chuyển mạnh mẽ từ lượng sang chất, từ nông hộ quy mô nhỏ sang công nghiệp quy mô lớn, vừa bảo đảm an toàn sinh học, nâng cao hiệu quả quản lý, giảm rủi ro dịch bệnh và tiết kiệm chi phí cho người chăn nuôi.

Anh Vũ Ngọc Cường, xã Tam Dương Bắc sử dụng đệm lót sinh học, đầu tư công nghệ, bảo đảm chuồng nuôi thoáng khí, không mùi hôi trong phát triển mô hình nuôi gà sạch

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, Phú Thọ hiện là một trong những trung tâm chăn nuôi lớn của miền Bắc, với trên 163,5 nghìn con trâu, trên 251 nghìn con bò, gần 1,86 triệu con lợn, hơn 40 triệu con gia cầm, sản lượng trứng các loại khoảng 1.600 triệu quả/năm. Ước hết năm 2025, tổng sản lượng thịt hơi các loại của tỉnh đạt 470 nghìn tấn, tăng 1,8% so với cùng kỳ, trứng gia cầm tăng 5,7%, sữa tươi tăng 0,4% so với năm 2024. Quy mô đàn vật nuôi lớn tạo nguồn lực quan trọng cho sản xuất hàng hóa nhưng cũng đặt ra bài toán về kiểm soát dịch bệnh, tiêu chuẩn vệ sinh thú y, năng lực quản lý đàn, chất lượng đầu ra và truy xuất nguồn gốc - những yếu tố đòi hỏi phải ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Để thúc đẩy các nhóm sản phẩm chủ lực như chăn nuôi như bò, lợn, gia cầm, trâu và các vật nuôi đặc sản mang tính bản địa (gà nhiều cựa, vịt trời, dê, thỏ, ong…) phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách thúc đẩy chuyển đổi số trong chăn nuôi nhằm tối ưu quản lý, nâng cao hiệu quả sản xuất, xây dựng thương hiệu và chỉ dẫn địa lý gắn với chương trình “mỗi xã một sản phẩm” (OCOP).

Đặc biệt, từ năm 2019, Phú Thọ là địa phương đầu tiên của cả nước thực hiện kiểm dịch động vật trên nền tảng số, với hơn 32.000 tem QR được kích hoạt, giúp theo dõi lô hàng trực tuyến, truy xuất nguồn gốc nhanh chóng, giảm thủ tục hành chính và hạn chế gian lận thương mại. Nhiều trang trại chăn nuôi quy mô lớn, hiện đại đã ứng dụng phần mềm giám sát, công nghệ giữ nhiệt độ ấm vào mùa đông, mát và mùa hè hay lắp đặt các thiết bị cảnh báo mất điện, cháy nổ, băng tải phân loại trứng tự động và xử lý chất thải bằng khí sinh học...

Các chuồng nuôi của Công ty TNHH Phát Đạt bảo đảm nhiệt độ ổn định, mát vào mùa hè, ấm vào mùa đông

Là một trong những hộ chăn nuôi lợn quy mô lớn theo chuẩn VietGap, năm 2023, được sự hỗ trợ của tỉnh, anh Nguyễn Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Phát Đạt, thôn Cao Quang, phường Xuân Hòa đã xây dựng mô hình áp dụng công nghệ số trong chăn nuôi lợn thịt, quy mô hơn 1.000 con.

Anh Tuấn cho biết: Trang trại của gia đình anh là mô hình đầu tiên của tỉnh Vĩnh Phúc cũ tích hợp hệ thống giám sát và điều khiển khí hậu chuồng nuôi tự động. Chỉ với chiếc điện thoại thông minh, đi bất kỳ đâu anh đều có thể theo dõi và điều khiển không khí chuồng nuôi; tiến hành giám sát nhiệt độ, độ ẩm và đo các khí NH3, CO2, O2, bụi mịn, tốc độ gió, áp suất trong chuồng nuôi; tự động chạy quạt dự phòng khi xảy ra sự cố quá tải động cơ; tự động cảnh bảo sự cố mất điện, sự cố về pha, quá tải động cơ, nhiệt độ quá ngưỡng cao/thấp trong chuồng nuôi…

Bên cạnh đó, với phần mềm quản lý trang trại, hệ thống điều khiển theo các giai đoạn chăn nuôi, anh có thể kiểm soát thời gian cho ăn, chế độ ăn và quá trình sinh trưởng của đàn lợn. Qua đó, giúp tiết kiệm lượng thức ăn dư thừa, giảm chi phí khoảng 80 đồng/kg cám từ việc không dùng vỏ bao cám và giảm khoảng 30% nhân công. Quan trọng hơn là đàn lợn luôn khỏe mạnh, sinh trưởng và phát triển tốt, giảm nguy cơ dịch bệnh, tạo ra sản phẩm an toàn và xây dựng được niềm tin với người tiêu dùng. Hiện trung bình mỗi tháng, trang trại xuất bán trên 400 con lợn thịt với trọng lượng trên 30 tấn/tháng và cung cấp 700 - 800 con lợn giống cho các hộ chăn nuôi trên địa bàn tỉnh.

Việc áp dụng máng ăn tự động, giúp gia đình ông Hiền hạn chế được lượng thức ăn dư thừa

Tại xã Thổ Tang, gia đình ông Lê Minh Hiền cũng chủ động ứng dụng các tiến bộ của khoa học kỹ thuật, công nghệ số vào chăn nuôi nên trại chăn nuôi lợn của gia đình ông ngày càng phát triển, ít bị dịch bệnh.

Ông Hiền cho biết: Gia đình có hơn 20 năm chăn nuôi lợn, duy trì nuôi trên 100 lợn thịt, 20 lợn nái theo mô hình khép kín, với hệ thống đèn sưởi ấm vào mùa đông, mát vào mùa hè; hệ thống máng ăn tự động... Việc ứng dụng công nghệ số giúp người chăn nuôi trở nên “nhàn” hơn và công tác phòng, chống dịch bệnh tốt hơn do người chăn nuôi ít phải tiếp xúc trực tiếp với đàn lợn.

Đơn cử như hệ thống làm mát chuồng nuôi được tích hợp thiết bị cảm biến giám sát môi trường không khí, cho phép theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và độ thoáng khí trong chuồng trại thông qua công nghệ IoT. Đồng thời, tự động hiệu chỉnh, duy trì nhiệt độ thích hợp trong chuồng nuôi từ 18 - 25 độ C, độ ẩm từ 50 - 80%, điều kiện lý tưởng để đàn lợn phát triển khỏe mạnh, hạn chế bệnh hô hấp và giảm rủi ro dịch bệnh. “Từ những lợi ích rõ rệt mà công nghệ số mang lại, thời gian tới gia đình sẽ đầu tư, ứng dụng các phần mềm trong khâu quản lý, giám sát nguồn gốc, chuỗi cung ứng sản phẩm nhằm bảo đảm chất lượng, an toàn trong chăn nuôi” – ông Hiền cho biết thêm.

Thực tiễn cho thấy, ứng dụng công nghệ số đã giúp Phú Thọ định hình lại các mô hình chăn nuôi truyền thống và tạo ra những cơ hội tăng trưởng theo hướng bền vững. Đặc biệt, với vai trò là trụ cột của sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi không chỉ bảo đảm an ninh lương thực mà còn góp phần đáng kể vào tăng trưởng GDP của tỉnh. Tuy nhiên, đây lại là ngành chịu áp lực lớn do sản xuất còn nhỏ lẻ, chất lượng không đồng đều, ứng dụng khoa học kỹ thuật còn hạn chế và khó kiểm soát dịch bệnh. Ngoài ra, các vấn đề về giết mổ không tập trung, nguồn thức ăn phụ thuộc vào nhập khẩu, rủi ro thiên tai… cũng đang là những thách thức.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, tỉnh xác định chuyển đổi số là giải pháp quan trọng giúp người chăn nuôi nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh cho sản phẩm. Ngành Nông nghiệp đang tiếp tục rà soát, tham mưu tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ, thúc đẩy chuyển đổi số các quy trình kỹ thuật chăn nuôi, thú y; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tự động hóa, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong chăn nuôi. Khuyến khích phát triển các mô hình chăn nuôi tuần hoàn, đáp ứng tốt các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm của tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, từ đó tạo việc làm, tăng thu nhập cho người chăn nuôi, đồng thời phù hợp với xu thế công nghiệp 4.0 trong nông nghiệp.

Theo phutho.gov.vn