Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thiết bị phân tích liều phóng xạ tích lũy của môi trường có bức xạ hạt nhân, trên cơ sở chế tạo đồng bộ liều kế và thiết bị đọc liều

Trong thời gian từ tháng 1/2012 - 6/2014, nhóm nghiên cứu tại Viện Khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam do TS. Vũ Phi Tuyến dẫn đầu, đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thiết bị phân tích liều phóng xạ tích lũy của môi trường có bức xạ hạt nhân, trên cơ sở chế tạo đồng bộ liều kế và thiết bị đọc liều”.

Theo kế hoạch phát triển điện hạt nhân của Việt Nam, từ năm 2020 - 2030, dự kiến sẽ xây dựng và đưa vào vận hành hơn 10 tổ máy điện hạt nhân với tổng công suất khoảng 15.000 - 16.000 MW, chiếm khoảng 10% nguồn điện toàn hệ thống. Các nhà máy điện hạt nhân này đã được quy hoạch xây dựng tại các tỉnh Ninh Thuận, Bình Định, Phú Yên, Hà Tĩnh và Quảng Ngãi. Ngoài tại các thành phố lớn, còn có các nguồn bức xạ liều cao như máy chụp tia X trong ngành y tế, máy chụp cắt lớp, nguồn phóng xạ trong nghiên cứu. Bên cạnh đó, còn có bức xạ phóng xạ từ các mỏ quặng titan, zircon phân bố tương đối tập trung trong các vùng như Hà Tĩnh, Bình Thuận, dải ven biển từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế.

Mức độ an toàn của những nguồn bức xạ phóng xạ đối với môi trường thể hiện thông qua cường độ bức xạ và mức độ nhiễm phóng xạ trong một thời gian tại môi trường xung quanh nguồn phát. Cho đến nay, việc xác định cường độ phóng xạ tức thời tại một điểm đã được thực hiện khá dễ dàng thông qua một số thiết bị cầm tay thông dụng hay hệ thống quan trắc phóng xạ vẫn đang được lắp đặt. Tuy nhiên, để xác định mức độ nhiễm xạ thì phải đo được liều tích lũy phóng xạ của môi trường trong một chu kỳ thời gian. Thông số này lại không thể được đo chính xác bởi các thiết bị đo cường độ phóng xạ tức thời vẫn đang được sử dụng. Với nhiệm vụ này, Việt Nam mới chỉ dừng ở mức khảo sát đo trên các liều kế tích lũy đơn lẻ, mà chưa có sự kết nối dữ liệu mạng để quản lý tập trung. Vì vậy, sẽ tạo khó khăn trong quản lý và những phát sinh ngoài dự kiến nếu xảy ra sự cố tại một khu vực nào đó trong cả nước.

Thực tế ở nước ta, phương pháp đo liều bức xạ mới chỉ được triển khai chủ yếu tại Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam, trên cơ sở các thiết bị đọc liều và liều kế rất đắt tiền do IAEA giúp đỡ và tài trợ. Nhưng nhu cầu phổ cập phương pháp này trong nhiều lĩnh vực như xạ trị, y học hạt nhân, môi trường… là rất lớn. Vì vậy, các nhà khoa học đã thực hiện đề tài nghiên cứu này.

Một số kết quả nổi bật của nghiên cứu:
- Đã chế tạo được vật liệu liều kế đáp ứng đo liều môi trường trên vật liệu CaSO4:Dy với độ nhạy có thể ghi được liều môi trường sau khoảng 3 tháng. Vật liệu này đáp ứng tuyến tính trong dải liều môi trường từ 0.1mSv - 1000mSv.

- Sản phẩm máy đọc liều cho liều kế môi trường đã hoạt động tốt, cho đường tín hiệu tương đối giống khi so sánh với tín hiệu khảo sát trên máy thương mại Harshaw LTD-3500 trong cùng điều kiện. Sản phẩm này cải tiến hơn so với máy thương mại LTD-3500.

- Sản phẩm liều kế môi trường và máy đọc liều chế tạo đã được ứng dụng thử để khảo sát mức độ nhiễm phóng xạ tích lũy môi trường tại tỉnh Quảng Bình và đã nhận được mức độ nhiễm phóng xạ tích lũy trong không khí là 0.42 - 0.61 µSv/h. Kết quả cho thấy mức độ nhiễm phóng xạ tại Quảng Bình nằm trong ngưỡng an toàn.

Sản phẩm của đề tài có thể được triển khai và cung cấp đồng bộ liều kế môi trường cho thị trường trong nước để dần thay thế sản phẩm nhập ngoại.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu của Đề tài (Mã số 11160/2015) tại Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia.

BÀI VIẾT KHÁC

Khai mạc Đại hội XIV của Đảng: Khát vọng lớn, bước đi chắc

Tại phiên khai mạc Đại hội, Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Tiểu ban Văn kiện trình bày Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng.

Ngày 20/01/2026

Phiên họp trù bị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV

Sáng 19/1/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam họp phiên Trù bị. Đại hội diễn ra từ ngày 19/1 đến 25/1/2026 với phương châm “Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển”. Chủ đề của Đại hội là “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030

Ngày 20/01/2026

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng họp phiên trù bị

Sáng ngày 19/1/2026, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam họp phiên trù bị tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Thủ đô Hà Nội.

Ngày 19/01/2026

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng bắt đầu ngày làm việc đầu tiên

Ngày 19/01/2026

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng bắt đầu ngày làm việc đầu tiên

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Đại hội XIV của Đảng) diễn ra từ ngày 19 - 25/1 tại Thủ đô Hà Nội với sự tham dự của 1.586 đại biểu, đại diện cho hơn 5 triệu đảng viên trong cả nước. Đoàn đại biểu Đảng bộ tỉnh Phú Thọ dự Đại hội XIV của Đảng gồm 61 đồng chí (4 đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 57 đồng chí được Bộ Chính trị chỉ định), do đồng chí Phạm Đại Dương - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy làm trưởng đoàn, đại diện cho ý chí và niềm tin ..

Ngày 19/01/2026

Hướng tới Đại hội XIV của Đảng - Phú Thọ vững bước trên hành trình đổi mới

Năm 2026 đánh dấu tròn 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, đồng thời là năm diễn ra Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng - một chặng đường lịch sử vẻ vang, một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt, tạo nên bước ngoặt to lớn, mở ra giai đoạn phát triển mới của đất nước. Từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp, kém hiệu quả, Việt Nam đã chuyển mình mạnh mẽ, trở thành một nền kinh tế năng động, hội nhập ngày càng sâu rộng với khu vực và thế giới.

Ngày 19/01/2026

Thông báo